Cách viết bài chuẩn SEO cho người mới bắt đầu

Mười năm làm web, mình gặp không biết bao nhiêu người chủ shop ngồi than: "Web đẹp mà sao không ai vào." Mở ra xem thì phần lớn lý do nằm ở chỗ chưa ai chịu viết bài tử tế cho nó. Và khi mình bảo "anh chị thử viết bài chuẩn SEO đi", ánh mắt lập tức hiện ra vẻ sợ — như thể đó là chuyện chỉ dân kỹ thuật mới làm được. Sự thật ngược lại: viết bài chuẩn SEO (chuẩn để Google hiểu và xếp hạng) là việc bất kỳ ai biết kể chuyện về nghề mình đều làm được, miễn nắm vài nguyên tắc đơn giản.

Bài này mình viết cho người mới hoàn toàn. Không lý thuyết hàn lâm, không thuật ngữ rối não. Mình sẽ đi qua đúng những thứ tạo nên khác biệt giữa một bài "viết cho có" và một bài thực sự kéo được khách từ Google về. Đọc xong, bạn ngồi xuống là viết được ngay bài đầu tiên.

Chuẩn SEO thật ra là gì cho dễ hình dung

Trước khi đi vào cách làm, mình muốn gỡ một hiểu lầm. Nhiều người tưởng "chuẩn SEO" là nhồi thật nhiều từ khoá, là mánh khoé qua mặt Google. Hồi xưa thì đúng là có thời như vậy, nhưng giờ thì hết rồi — Google ngày nay đủ thông minh để phạt những bài nhồi nhét, viết cho máy đọc chứ không cho người đọc.

Hiểu cho đúng thì chuẩn SEO chỉ là: viết một bài hữu ích cho người đang tìm kiếm, rồi trình bày sao cho Google dễ hiểu bài nói về cái gì. Vậy thôi. Một bài chuẩn SEO tốt trước hết phải là một bài người thật đọc thấy có ích. Phần "chuẩn" chỉ là vài thao tác sắp xếp giúp cỗ máy tìm kiếm nắm được ý chính nhanh hơn.

Mình hay ví thế này: Google giống người thủ thư muốn xếp cuốn sách của bạn lên đúng kệ để người cần tìm thấy nó. Muốn vậy, cuốn sách phải có tựa rõ ràng, mục lục mạch lạc, nội dung đúng chủ đề. Mọi nguyên tắc dưới đây thực chất chỉ là giúp "người thủ thư" xếp bài bạn đúng kệ.

Mỗi bài chỉ nhắm một từ khoá chính

Đây là sai lầm số một của người mới, và cũng là điều quan trọng nhất mình muốn bạn nhớ: mỗi bài chỉ nên tập trung vào một từ khoá chính (focus keyword — cụm từ chính mà bạn muốn bài này lên top khi khách gõ vào Google).

Người mới thường tham. Viết một bài mà muốn lên top cho cả "thiết kế web", "làm web giá rẻ", "web bán hàng", "web nhà hàng" cùng lúc. Kết quả là bài lan man, không sâu chỗ nào, và Google chẳng biết xếp nó vào đâu. Tệ hơn, khi bạn có nhiều bài cùng nhắm một từ khoá, chúng giẫm chân nhau — dân trong nghề gọi là cannibalization (ăn thịt nhau — nhiều trang tự tranh cùng một từ khoá khiến không trang nào lên nổi).

Cách làm đúng: trước khi viết, bạn chốt một câu hỏi mà bài này trả lời, ví dụ "viết bài chuẩn SEO như thế nào". Đó là từ khoá chính. Cả bài xoay quanh đúng câu hỏi đó. Những từ khoá liên quan nhỏ hơn vẫn dùng được, nhưng chỉ làm nền, không tranh ngôi với từ khoá chính.

Làm sao biết người ta tìm bằng từ nào? Mẹo đơn giản nhất là gõ thử cụm từ của bạn lên Google rồi nhìn phần gợi ý tự động và mục "Mọi người cũng tìm" ở cuối trang. Đó chính là cách người thật đang hỏi, viết đúng theo lời họ là gần đúng nhất.

Tiêu đề: thứ quyết định người ta có bấm vào không

Tiêu đề là dòng chữ xanh hiện trên kết quả Google. Nó làm hai việc cùng lúc: nói cho Google biết bài về gì, và thuyết phục người đọc bấm vào thay vì bấm bài bên dưới. Viết tiêu đề tốt là nửa trận thắng.

Vài nguyên tắc mình luôn áp dụng khi đặt tiêu đề:

• Chứa từ khoá chính, và đặt nó gần đầu câu. Bài về "viết bài chuẩn SEO" thì tiêu đề nên có đúng cụm đó, nằm phía trước càng tốt.
• Giữ độ dài vừa phải, khoảng 60 ký tự trở xuống. Dài quá Google cắt cụt bằng dấu ba chấm, mất chữ quan trọng.
• Cho người ta một lý do để bấm. Thêm chữ như "cho người mới", "dễ hiểu", "từng bước" để gợi đúng nhu cầu. Người mới sẽ thấy "à, bài này viết cho mình".
• Đừng giật tít sai sự thật. Hứa "bí quyết lên top sau một đêm" thì người vào đọc thất vọng, thoát ngay, mà Google ghi nhận điều đó là điểm trừ.

Một lưu ý nhỏ về văn phong: đừng để mọi tiêu đề đều theo một khuôn "X: Y" cứng nhắc. Người mới hay học theo công thức rồi bài nào cũng "Cái gì đó: điều bạn cần biết". Đọc cả loạt thấy máy móc, mà Google cũng tinh ý với kiểu nội dung sản xuất hàng loạt một khuôn. Cứ viết tiêu đề tự nhiên như cách bạn nói.

Mở bài: giữ chân người đọc trong ba câu đầu

Khi ai đó bấm vào bài, họ quyết định ở lại hay thoát chỉ trong vài giây đầu. Mở bài chính là chỗ bạn giữ họ. Một mở bài tốt cần làm được ba việc rất nhanh: cho thấy bài đúng thứ họ đang tìm, chạm vào nỗi băn khoăn của họ, và hứa hẹn bài sẽ giúp được gì.

Về mặt kỹ thuật, mình luôn để từ khoá chính xuất hiện ngay trong đoạn mở đầu, lý tưởng là trong câu đầu hoặc câu thứ hai. Việc này vừa giúp Google xác nhận chủ đề sớm, vừa giúp người đọc yên tâm đúng bài. Nhưng nhớ là đặt từ khoá vào một cách tự nhiên, lồng trong câu văn có ý nghĩa, chứ không phải nhét cụm từ vào cho có.

Đừng mở bài kiểu vòng vo "Trong thời đại công nghệ 4.0 ngày nay, website đóng vai trò vô cùng quan trọng...". Câu đó rỗng, ai cũng viết được, người đọc đã nghe chán. Thay vào đó hãy vào thẳng nỗi đau hoặc câu hỏi của họ. Cách mình hay làm là tưởng tượng một khách thật đang ngồi trước mặt, vừa hỏi mình đúng câu hỏi đó, rồi mình trả lời họ bằng giọng đời thường.

Chia heading để bài dễ đọc và Google dễ hiểu

Heading là các dòng tiêu đề nhỏ chia bài thành từng phần — giống mục lục trong cuốn sách. Trên web, heading có cấp bậc: H1 là tựa lớn nhất (thường là tiêu đề bài, hệ thống tự gắn, bạn không cần tự đặt trong thân bài), rồi tới H2 cho các phần chính, H3 cho các ý nhỏ bên trong một phần.

Vì sao heading quan trọng? Với người đọc, ít ai đọc hết từng chữ — họ lướt qua các heading để tìm đúng phần cần, heading rõ ràng giữ họ ở lại lâu hơn. Với Google, các heading là bản đồ giúp nó hiểu cấu trúc và ý chính của bài, từ đó xếp hạng chính xác hơn.

Vài quy tắc thực hành cho người mới:

• Dùng H2 cho các phần lớn, H3 cho ý con bên trong. Đừng nhảy cấp lộn xộn, ví dụ từ H2 nhảy thẳng xuống H4.
• Viết heading có nghĩa, nói rõ phần đó bàn gì. "Cách chia heading" tốt hơn "Phần 3" chung chung.
• Rải từ khoá chính và các từ liên quan vào vài heading một cách tự nhiên — không phải tất cả, chỉ chỗ nào hợp lý.
• Mỗi heading mở ra một ý mới. Đừng để hai heading nói cùng một chuyện.

Một mẹo nhỏ: sau khi viết xong, bạn thử đọc lướt chỉ riêng các heading từ trên xuống. Nếu chuỗi heading đó đọc lên đã thành một dàn ý mạch lạc, hiểu được bài nói gì, thì bạn chia heading đạt rồi.

Internal link: mạng lưới giữ chân khách và giúp Google đi sâu

Internal link (liên kết nội bộ — link từ bài này trỏ sang bài hoặc trang khác trong cùng website của bạn) là phần người mới hay bỏ quên nhất, mà lại quan trọng bậc nhất. Nó làm ba việc một lúc: dẫn người đọc đi sâu vào web thay vì đọc xong rồi thoát, giúp Google men theo link mà tìm và hiểu các trang khác, và truyền "sức mạnh" từ bài này qua bài kia.

Cách gắn internal link cho đúng:

• Chỉ link khi thật sự liên quan. Đang nói chuyện tối ưu hình ảnh thì link sang bài về ảnh, đừng nhét bừa link không ăn nhập.
• Dùng anchor text mô tả. Anchor text (chữ được gắn link) nên nói rõ trang đích về gì, ví dụ "cách quản trị website" thay vì "bấm vào đây" hay "xem thêm".
• Đừng tham, mỗi bài vài link là đủ. Nhồi quá nhiều link làm loãng, vừa rối mắt vừa giảm tác dụng.
• Ưu tiên nối các bài cùng chủ đề. Các bài hướng dẫn nên trỏ qua lại với nhau để tạo thành một cụm vững chắc.

Ví dụ ngay trong loạt bài hướng dẫn của bên mình: một bài về viết content tự nhiên nối sang bài chuẩn bị nội dung làm website khi nói chuyện gom nguyên liệu chữ nghĩa, hoặc sang bài cách quản trị website khi bàn việc tự đăng bài về sau. Vì hình ảnh trong bài cũng ảnh hưởng tới thứ hạng và tốc độ, bạn nên đọc thêm bài tối ưu ảnh website để ảnh trong bài không kéo trang nặng xuống. Mỗi link như vậy đều có lý do, không phải gắn cho đủ số.

Viết cho người đọc trước, cho Google sau

Đây là nguyên tắc bao trùm tất cả những gì ở trên, và nếu bạn chỉ nhớ được một câu trong cả bài này thì hãy nhớ câu này: viết cho người đọc trước, Google theo sau.

Nghe có vẻ ngược với điều người ta tưởng về SEO, nhưng đó đúng là cách Google hiện nay vận hành. Hệ thống của họ ngày càng giỏi đánh giá một bài có thật sự hữu ích hay không, qua việc người đọc ở lại bao lâu, có đọc tiếp bài khác không, hay bấm vào rồi thoát ngay. Một bài viết để qua mặt máy nhưng người đọc thấy nhạt sẽ tự rớt hạng. Một bài viết thật lòng giúp người đọc, dù vài chỗ chưa "chuẩn kỹ thuật" hoàn hảo, vẫn có cửa lên top.

Vậy "viết cho người đọc" cụ thể là gì? Là dùng lời lẽ đời thường, giải thích thuật ngữ khó ngay khi dùng, cho ví dụ cụ thể thay vì nói chung chung, trả lời đúng câu hỏi người ta vào tìm. Là tự hỏi sau mỗi đoạn: "Đọc xong đoạn này người ta có thấy được gì không, hay chỉ thấy chữ?"

Có một phép thử mình hay dùng: viết xong, để bài đó qua một đêm, hôm sau đọc lại như thể mình là khách lạ vừa từ Google bấm vào. Nếu đọc thấy trôi, thấy đúng cái mình cần, thấy muốn đọc tiếp — bài đạt. Nếu đọc thấy gượng, thấy nhồi từ khoá lộ liễu, thấy rỗng — sửa lại. Cái máy không lừa được lâu, nhưng một bài tử tế thì bền.

Mình cũng nói thẳng cho bạn đỡ ảo tưởng: không ai cam kết được top 1, kể cả người làm nghề lâu năm. SEO là việc bồi đắp đường dài, viết đều đặn những bài thật sự hữu ích, rồi thứ hạng lên dần. Ai hứa "lên top 1 sau một tuần" thì nên cẩn thận. Cách chắc ăn nhất vẫn là kiên trì viết cho người đọc.

Bắt đầu từ bài đầu tiên, đừng chờ giỏi mới viết

Gói lại cho bạn dễ nhớ: viết bài chuẩn SEO không phải phép thuật, chỉ là sáu việc tuần tự — chọn một từ khoá, đặt tiêu đề hút mắt, mở bài chạm đúng nhu cầu, chia heading mạch lạc, gắn internal link hợp lý, và trên hết là viết cho người đọc trước. Bạn không cần học hết mọi mánh SEO mới bắt đầu được. Cứ viết bài đầu tiên về đúng cái bạn rành nhất trong nghề mình, áp những nguyên tắc trên, là đã hơn phần lớn web ngoài kia.

Điều khó nhất thường không phải kỹ thuật mà là chịu ngồi xuống viết bài đầu tiên. Bài đầu sẽ hơi vụng, bài thứ mười đã khác hẳn. Quan trọng là bắt đầu và viết đều. Nếu bạn muốn hiểu rộng hơn nền tảng kỹ thuật phía sau, có thể đọc thêm bài cách quản trị website để tự tin tự đăng bài về lâu dài.

Còn nếu bạn đang cần một website làm nền để bắt đầu viết blog mà chưa biết bắt đầu từ đâu, cứ ghé bảng giá bên mình xem gói nào hợp — gói Cơ bản từ 1.990.000đ, gói Pro 3.990.000đ, gói VIP từ 7.990.000đ, tất cả đều tặng sẵn tên miền, hosting và SSL cho năm đầu, web bàn giao trong 3 đến 7 ngày và đã sẵn khu blog chuẩn SEO để bạn đăng bài. Hoặc xem thử bên mình làm web ra sao ở trang chủ, rồi để lại lời nhắn — gọi hoặc nhắn Zalo 0777 716 863, email lienhe@thietkewebgiare.dev, mình tư vấn miễn phí và chỉ bạn cách bắt đầu viết bài đầu tiên.