Website chuẩn SEO là gì? Cách nhận biết dễ hiểu

Mỗi lần có khách hỏi mình website chuẩn SEO là gì, mình thường hỏi ngược lại một câu: "Anh chị muốn web để khoe với bạn bè, hay để khách lạ trên Google tự tìm thấy mình?". Nếu là vế sau, thì câu chuyện chuẩn SEO mới đáng ngồi bàn cho kỹ. Bởi một website đẹp long lanh mà Google không hiểu nổi, không xếp hạng được, thì cũng giống một cửa hàng trang trí lộng lẫy nhưng nằm trong con hẻm cụt chẳng ai đi qua. Đẹp cho riêng mình ngắm thôi.

Bài này mình viết cho người không rành kỹ thuật. Đọc xong, bạn sẽ tự nhìn vào web của mình và đoán được nó đang "khoẻ" hay "yếu" trong mắt Google — không cần biết một dòng code nào.

Nói cho dễ hiểu, chuẩn SEO nghĩa là gì

SEO (viết tắt của Search Engine Optimization — tối ưu hoá cho công cụ tìm kiếm) là tập hợp những việc làm để website dễ được Google tìm thấy và xếp lên trang đầu khi ai đó gõ từ khoá liên quan.

Vậy một website chuẩn SEO là web được dựng sao cho Google đọc hiểu được, thích, và muốn giới thiệu nó cho người dùng. Mình hay ví Google như một anh nhân viên mai mối khó tính: anh ta chỉ giới thiệu cho khách những cửa hàng sạch sẽ, dễ tìm, phục vụ tử tế. Web chuẩn SEO chính là cái cửa hàng làm vừa lòng anh mai mối khó tính đó.

Có một điều mình muốn bạn nhớ kỹ: chuẩn SEO không phải một nút bấm hay một phần mềm cài vào là xong. Nó là cách web được dựng từ nền móng. Cũng giống xây nhà — móng lệch thì sửa cực kỳ tốn, mà có khi đập đi xây lại còn nhanh hơn. Phần này khó sửa về sau, nên tốt nhất là làm đúng ngay từ đầu, đừng để "web chạy được rồi tính SEO sau".

Sáu tiêu chí cốt lõi của một web chuẩn SEO

Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng tới thứ hạng — người ta hay nói tới con số hàng trăm. Nhưng với người mới, bạn chỉ cần nắm vững sáu cột trụ dưới đây là đã đi được phần lớn chặng đường. Mình sắp xếp từ dễ thấy nhất tới hơi kỹ thuật một chút.

Tốc độ tải trang phải nhanh

Bạn có kiên nhẫn ngồi chờ một trang web tải mất bảy, tám giây không? Mình thì không, và khách của bạn cũng vậy. Đa số người ta thấy trang quay vòng lâu quá là bấm thoát, quay về Google chọn web khác ngay. Google biết rõ chuyện này, nên web càng chậm càng bị đẩy xuống dưới.

Tốc độ phụ thuộc nhiều thứ: ảnh có được nén đúng cách không, hosting (máy chủ lưu web) có khoẻ không, mã nguồn có gọn gàng không. Thủ phạm số một mà mình gặp gần như mọi lần là ảnh. Người ta chụp điện thoại ra tấm ảnh 4-5MB rồi up thẳng lên web, mười tấm như vậy là trang nặng kinh khủng. Chỉ cần nén ảnh lại cho nhẹ thôi đã cải thiện thấy rõ.

Một mẹo tự kiểm tra hoàn toàn miễn phí: tìm công cụ PageSpeed Insights của Google, dán địa chỉ web vào, nó sẽ chấm điểm tốc độ cho bạn và còn chỉ ra đang vướng ở đâu. Điểm càng cao càng tốt; nó cũng nhắc luôn ảnh nào nặng, đoạn nào kéo trang chậm lại.

Mẹo tự làm được ngay: trước khi up ảnh lên web, hãy giảm dung lượng mỗi tấm xuống dưới khoảng 200KB. Riêng việc này thường giúp trang nhẹ và nhanh hơn hẳn mà không cần đụng tới code.

Hiển thị tốt trên điện thoại

Phần lớn người Việt lên mạng bằng điện thoại, không phải máy tính. Google cũng đã chuyển sang cách đánh giá mobile-first (ưu tiên xét bản điện thoại trước) từ lâu rồi. Nghĩa là nếu web của bạn nhìn trên điện thoại bị bể khung, chữ quá nhỏ phải zoom mới đọc nổi, nút bấm sát nhau hay bấm nhầm, thì dù trên màn hình máy tính có đẹp tới đâu vẫn bị trừ điểm rất nặng.

Cách thử nhanh mà ai cũng làm được: mở web bằng chính điện thoại của bạn, rồi thử đọc và bấm y như một khách hàng thật đang muốn mua hàng. Khó chịu chỗ nào thì khách cũng sẽ khó chịu đúng chỗ đó. Đặc biệt để ý nút gọi, nút nhắn Zalo, ô điền thông tin — đây là những chỗ khách hay chạm vào nhất, mà cũng hay bị làm ẩu nhất.

Cấu trúc rõ ràng, mạch lạc

Cấu trúc là cách các trang được sắp xếp và liên kết với nhau. Một web chuẩn SEO có hệ thống menu logic, các bài viết được nhóm theo chủ đề, và các trang trỏ link qua lại hợp lý — gọi là internal link (liên kết nội bộ — link nối các trang trong cùng một website). Nhờ vậy Google đi từ trang này sang trang kia dễ dàng, hiểu được trang nào quan trọng, trang nào phụ.

Ngược lại, web mà trang nào đứng một mình một cõi, không có link nào trỏ tới — gọi là orphan page (trang mồ côi — trang không có liên kết nào dẫn đến) — thì Google rất dễ bỏ sót, coi như nó không tồn tại. Cấu trúc tốt còn giúp người đọc đi lòng vòng trong web lâu hơn, đọc nhiều hơn, và đó là một tín hiệu tích cực cho thứ hạng.

Một cấu trúc mạch lạc thường đi theo bốn tầng từ trên xuống. Trên cùng là trang chủ — cửa ngõ dẫn vào mọi nhánh chính của web. Kế đến là các trang danh mục, gom những trang cùng chủ đề về một mối cho gọn. Bên dưới nữa là trang chi tiết hoặc bài viết, chứa nội dung cụ thể và link ngược về danh mục cùng các bài liên quan. Bao trùm tất cả là hệ thống liên kết nội bộ trỏ qua lại giữa các trang, để cả Google lẫn khách đều đi lại dễ dàng, không bị cụt đường.

Mình hay hình dung cấu trúc web giống cách sắp một siêu thị: lối đi rõ ràng, biển chỉ dẫn từng khu, hàng cùng loại để chung kệ. Khách tìm thứ mình cần trong vài giây. Web cũng vậy — sắp gọn thì cả người lẫn Google đều đỡ lạc.

Nội dung hữu ích và đúng nhu cầu

Đây là phần nhiều người làm sai nhất. Họ nghĩ chuẩn SEO chỉ là chuyện kỹ thuật, cứ nhồi thật nhiều từ khoá vào là lên top. Sự thật ngược lại hoàn toàn: Google ngày càng giỏi nhận ra nội dung nào thực sự giúp ích cho người đọc, nội dung nào chỉ viết để lừa máy. Nhồi từ khoá lộ liễu bây giờ còn dễ bị phạt.

Một bài viết chuẩn SEO trước hết phải trả lời đúng câu hỏi mà người ta đang tìm. Nó cần có một focus keyword (từ khoá mũi nhọn — từ khoá chính mà bài muốn lên top) đặt thật tự nhiên ở tiêu đề và đoạn mở đầu, một meta description (đoạn mô tả ngắn hiện dưới tiêu đề trên kết quả Google) hấp dẫn để người ta muốn bấm vào, và quan trọng nhất là phần nội dung phải có giá trị thật. Viết cho người đọc trước, cho máy sau — nguyên tắc này mình theo cả chục năm và chưa thấy sai bao giờ.

Một mẹo nhỏ khi viết: trước khi gõ chữ nào, hãy tự hỏi "người gõ từ khoá này đang thực sự muốn biết điều gì?". Ví dụ ai đó tìm "website chuẩn SEO là gì" thì họ muốn hiểu khái niệm, muốn tự soi được web mình, chứ chưa chắc muốn mua ngay. Hiểu đúng ý định đó rồi mới viết, bài sẽ trúng và Google cũng ưu ái hơn.

Có khoá bảo mật https

Để ý thanh địa chỉ web, nếu thấy ổ khoá nhỏ và chữ https ở đầu thì web đó đã có chứng chỉ bảo mật SSL. Cái khoá này mã hoá thông tin qua lại giữa khách và web, tránh bị kẻ xấu nghe lén — đặc biệt quan trọng với web có đăng nhập, có điền thông tin hay thanh toán.

Google đã công khai xem https là một yếu tố xếp hạng. Web còn dùng http trơn tới giờ không những bị trừ điểm, mà trình duyệt còn hiện dòng cảnh báo "không an toàn" ngay trước mặt khách, khiến nhiều người hoảng rồi bỏ đi. May là chứng chỉ này bây giờ không còn đắt đỏ gì, nhiều gói web đã tặng kèm sẵn nên bạn gần như không phải bận tâm.

Có dữ liệu có cấu trúc (schema)

Cái này hơi kỹ thuật một chút nhưng mình nói cho bạn biết để khỏi bỡ ngỡ khi nghe đơn vị làm web nhắc tới. Schema (dữ liệu có cấu trúc — đoạn mã giúp Google hiểu nội dung trang thuộc loại gì) là cách mình "dán nhãn" cho từng phần trên trang: đây là bài viết, đây là sản phẩm, đây là đánh giá, đây là câu hỏi thường gặp.

Khi web có schema gọn gàng, kết quả của bạn trên Google đôi khi được hiển thị đẹp hơn — có thêm ngôi sao đánh giá, giá tiền, hay danh sách câu hỏi bung ra. Nhìn nổi bật hơn thì khách dễ bấm vào hơn. Bạn không cần tự làm phần này, nhưng nên hỏi đơn vị dựng web xem họ có cài sẵn không.

Bảng tự chấm nhanh web của bạn

Bạn có thể tự soi web mình theo bảng này để biết đang đứng ở đâu:

Tiêu chí	Tự kiểm tra thế nào	Đạt hay chưa
Tốc độ	Dán web vào PageSpeed Insights, xem điểm	Điểm cao = ổn
Mobile	Mở bằng điện thoại, thử đọc và bấm	Dễ dùng = ổn
Cấu trúc	Menu rõ chưa, các trang có link qua lại không	Mạch lạc = ổn
Nội dung	Bài có trả lời đúng điều khách tìm không	Hữu ích = ổn
Bảo mật	Thanh địa chỉ có ổ khoá https không	Có khoá = ổn
Schema	Hỏi đơn vị làm web có cài dữ liệu cấu trúc chưa	Có = ổn

Nếu có ô nào "chưa", đó chính là việc cần ưu tiên xử lý trước. Đừng cố làm hết một lúc — cứ chọn ô yếu nhất mà sửa, sửa xong cái nào web khoẻ thêm cái đó.

Gom lại cho dễ nhớ, một web đã chuẩn SEO nền tảng thường có đủ sáu dấu hiệu sau:

1. Mở trên điện thoại nhanh, gọn, dễ bấm.
2. Thanh địa chỉ có ổ khoá https.
3. Menu rõ ràng, các trang trỏ link qua lại.
4. Mỗi bài trả lời đúng một nhu cầu tìm kiếm.
5. Tiêu đề và mô tả viết tự nhiên, không nhồi từ khoá.
6. Có dữ liệu cấu trúc (schema) để Google hiểu rõ nội dung.

Vì sao chuẩn SEO lại quyết định chuyện lên Google

Hãy hình dung thế này. Mỗi ngày có hàng triệu người gõ tìm thứ họ cần — "thợ sửa máy lạnh gần đây", "mua áo thun ở đâu rẻ", "thiết kế web giá bao nhiêu". Google phải chọn ra mươi web để xếp lên trang đầu. Web càng chuẩn SEO, Google càng tự tin đưa bạn lên trước, vì nó "yên tâm" rằng khách bấm vào sẽ hài lòng.

Mà bạn biết đấy, gần như chẳng ai chịu lật sang trang hai, trang ba của kết quả tìm kiếm. Đứng trang đầu hay đứng trang mười, khác biệt không phải vài phần trăm khách — mà là có khách hay không có khách. Đây là lý do mình luôn nói với người mới: tiền bỏ ra làm web chuẩn SEO không nên coi là chi phí, nó là khoản đầu tư để mỗi ngày có người lạ tự tìm tới cửa hàng bạn mà bạn không phải trả tiền quảng cáo cho từng lượt.

Điểm hay của SEO so với chạy quảng cáo là tính bền. Quảng cáo ngừng trả tiền là tắt khách ngay lập tức, giống như thuê loa phát mãi, hết tiền thuê là im. Còn một web đã lên top nhờ chuẩn SEO thì giữ được vị trí khá lâu, mang khách về đều đặn như một nhân viên bán hàng làm việc không nghỉ, không đòi lương thêm.

Đặt cạnh nhau sẽ thấy rõ sự khác biệt giữa một web chuẩn SEO từ nền và một web chỉ làm cho đẹp. Web chuẩn SEO từ nền thì Google đọc hiểu nên dễ lên top, khách lạ tự tìm tới mỗi ngày, càng để lâu càng có lực và đỡ tốn quảng cáo. Ngược lại, web chỉ làm cho đẹp tuy bắt mắt nhưng Google khó hiểu nên khó xếp hạng, khách chủ yếu là người quen tự gõ địa chỉ vào, và muốn có khách mới thì phải bơm tiền quảng cáo liên tục.

Nói vậy không có nghĩa là web đẹp thì vô dụng đâu nhé. Đẹp vẫn rất cần, vì khách bấm vào rồi mới thấy. Ý mình là đẹp và chuẩn SEO phải đi cùng nhau — đẹp để giữ khách ở lại, chuẩn SEO để khách tìm thấy mình từ đầu. Thiếu vế nào cũng phí.

Có cần là dân kỹ thuật mới làm được web chuẩn SEO?

Không hề. Bạn không cần tự code, không cần hiểu mọi thứ chạy bên trong. Việc của bạn gói gọn trong hai điều: chọn đúng đơn vị làm web hiểu về SEO ngay từ khâu dựng nền, và nắm đủ kiến thức nền để biết mình đang nhận được cái gì — đó cũng chính là lý do mình ngồi viết bài này cho bạn đọc.

Một thứ liên quan rất mật thiết mà bạn nên tìm hiểu thêm là tên miền và hosting là gì, vì tốc độ và độ ổn định của web — hai yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới SEO — phụ thuộc rất nhiều vào hai thứ nền tảng đó. Hiểu được phần này, bạn sẽ biết tại sao có web nhanh có web chậm dù nhìn ngoài na ná nhau.

Còn nếu bạn muốn xem một web làm sẵn theo chuẩn SEO trông ra sao và giá thế nào, có thể tham khảo các gói thiết kế web trọn gói bên mình. Gói Cơ bản từ 1.990.000đ, gói Pro từ 3.990.000đ, gói VIP từ 7.990.000đ — và điểm mình tâm đắc là mọi gói đều tặng tên miền, hosting cùng chứng chỉ bảo mật SSL năm đầu, dựng nền chuẩn SEO ngay từ đầu, bàn giao trong khoảng 3 đến 7 ngày.

Coi chừng web giá rẻ mà bỏ qua nền SEO: có nơi báo giá rất thấp nhưng dựng web bỏ qua tốc độ, cấu trúc và schema. Web chạy được, nhưng Google không xếp hạng nổi, rốt cuộc bạn vẫn phải trả tiền quảng cáo dài dài. Hãy hỏi rõ phần nền SEO trước khi chốt.

Bạn cũng có thể xem thêm cách bên mình làm web giá rẻ mà vẫn nhanh và chuẩn để hình dung quy trình, hoặc nếu còn băn khoăn không biết web hiện tại của mình đã chuẩn chưa, cứ nhắn cho bên mình qua trang liên hệ — hoặc gọi Zalo 0777 716 863. Mình xem giúp và tư vấn đều miễn phí, không ràng buộc gì, bạn cứ thoải mái.

Hiểu chuẩn SEO không khó như bạn nghĩ. Nắm sáu cột trụ ở trên là bạn đã đủ tỉnh táo để không bị ai "vẽ" thêm những thứ không cần thiết, và đủ tự tin để xây cho mình một website thật sự đi kiếm khách mỗi ngày, thay vì một tấm bảng hiệu đẹp treo trong hẻm cụt.