WordPress là gì và vì sao nửa thế giới web đang chạy bằng nó

Hồi mới vào nghề, mỗi lần có khách hỏi WordPress là gì mình hay trả lời rất dài dòng, nào là mã nguồn mở, nào là CMS, nói xong khách gật gù mà mắt thì đứng hình. Sau này mình đổi cách: mình bảo WordPress giống như một bộ "khung nhà tiền chế" để dựng website — thay vì xây từng viên gạch, bạn có sẵn móng, sẵn tường, sẵn cửa, chỉ việc lắp ráp và trang trí theo ý mình. Khách nghe xong là hiểu liền, vì ai cũng từng thấy nhà lắp ghép.

Bài này mình sẽ giải thích WordPress theo đúng kiểu mình ngồi cà phê nói với khách, không thuật ngữ dọa người. Đọc xong bạn sẽ biết WordPress thực chất là cái gì, nó dựng được những loại web nào, vì sao đến giờ nó vẫn là lựa chọn phổ biến nhất hành tinh, và quan trọng nhất — nó có hợp với bạn không hay bạn nên chọn hướng khác.

WordPress thực ra là một phần mềm dựng web

Nói ngắn gọn, WordPress là một phần mềm giúp bạn tạo và quản lý website mà không cần phải biết lập trình. Người ta gọi nó là CMS (Content Management System — hệ quản trị nội dung, tức công cụ để thêm/sửa/xóa bài viết, hình ảnh, sản phẩm trên web). Thay vì phải gõ từng dòng code để hiện ra một trang, bạn vào một bảng quản trị (admin — khu điều khiển phía sau website), bấm nút, gõ chữ, kéo thả hình, rồi bấm đăng. Web tự hiện ra ngoài cho khách xem.

Điểm khiến WordPress đặc biệt là nó miễn phí và mã nguồn mở (open source — phần mềm cho ai cũng được dùng, sửa, chia sẻ thoải mái). Nghĩa là bản thân phần mềm WordPress không tốn một đồng. Bạn chỉ phải trả tiền cho tên miền (domain — địa chỉ web kiểu tencongty.com) và hosting (nơi chứa dữ liệu web để nó chạy được trên Internet), còn cái "ruột" để dựng web thì free. Đây là lý do lớn khiến nó phổ biến đến vậy: rào cản chi phí gần như bằng không.

Có một con số mà ai trong nghề cũng hay nhắc: tới thời điểm này, WordPress đang chạy khoảng hơn 40% số website trên toàn thế giới. Mình không thuộc lòng con số chính xác từng phần trăm vì nó nhích lên xuống theo từng năm, nhưng ý chính thì không đổi — cứ mở mười website bất kỳ ngoài kia, có tới bốn năm cái đang chạy bằng WordPress mà người dùng không hề hay biết. Từ blog cá nhân, web doanh nghiệp, báo điện tử cho tới shop bán hàng, rất nhiều trong số đó là WordPress.

Phân biệt WordPress.org và WordPress.com — chỗ này hay nhầm

Đây là điểm khách của mình nhầm nhiều nhất, nên mình tách ra nói riêng. Có hai thứ tên gần giống nhau:

WordPress.org là bản phần mềm tự cài, tự làm chủ. Bạn tải nó về, cài lên hosting của riêng mình. Web là của bạn hoàn toàn, muốn làm gì thì làm, cài thêm tính năng gì cũng được, không ai giới hạn. Đây mới là cái mà dân làm nghề gọi là "WordPress" thực thụ, và cũng là cái bài này nói tới.

WordPress.com là một dịch vụ do một công ty vận hành, họ lo hết phần kỹ thuật giúp bạn, bù lại bạn bị giới hạn nhiều và muốn mở khóa tính năng thì phải trả phí theo gói. Nó tiện cho người chỉ viết blog chơi, nhưng nếu làm web nghiêm túc để kinh doanh thì gò bó. Hai cái này khác nhau như "mua nhà về tự sửa" so với "thuê căn hộ dịch vụ có sẵn nội quy". Mình và phần lớn người làm web chuyên nghiệp đều dùng WordPress.org.

WordPress làm được những loại web nào

Nhiều người tưởng WordPress chỉ để viết blog, vì xuất phát điểm của nó đúng là một công cụ làm blog. Nhưng đó là chuyện của hơn hai mươi năm trước. Bây giờ nó dựng được gần như mọi loại web bạn cần.

Web giới thiệu công ty, web dịch vụ — loại phổ biến nhất mà mình hay làm cho khách. Vài trang giới thiệu, dịch vụ, bảng giá, liên hệ, kèm một mục tin tức để đăng bài thu hút khách qua Google. WordPress làm cái này nhẹ nhàng.

Shop bán hàng online — nhờ một bộ tính năng bán hàng cắm thêm tên là WooCommerce, WordPress biến thành một cửa hàng đầy đủ: có giỏ hàng, thanh toán, quản lý đơn, quản lý kho. Rất nhiều shop vừa và nhỏ ở Việt Nam đang chạy bằng đúng bộ này.

Blog và trang tin tức — đây là sở trường gốc của WordPress, viết bài, phân loại chuyên mục, để khách bình luận, tất cả đều mượt. Nhiều tờ báo điện tử lớn trên thế giới cũng dùng nền tảng này.

Ngoài ra còn web khóa học, web đặt lịch, web bất động sản, web tin rao vặt... gần như nghĩ ra loại web nào thì cũng có người đã làm bằng WordPress rồi và chia sẻ lại công cụ để bạn làm theo. Sự linh hoạt này đến từ kho plugin và giao diện khổng lồ, mình nói ở phần dưới.

Plugin và theme — hai thứ làm nên sức mạnh

Muốn hiểu vì sao WordPress làm được nhiều thứ vậy, bạn cần biết hai khái niệm này.

Theme (giao diện — bộ áo quyết định web trông như thế nào) là phần "mặt tiền". Đổi theme là đổi toàn bộ diện mạo web mà không mất nội dung bên trong, giống như thay áo cho cùng một người. Có hàng nghìn theme miễn phí và trả phí, từ đơn giản tới sang trọng.

Plugin (tiện ích cắm thêm — phần mở rộng để web có thêm chức năng) là phần "nội thất và thiết bị". Muốn thêm form liên hệ? Cài một plugin. Muốn web bán hàng? Cài WooCommerce. Muốn tối ưu cho Google? Cài plugin SEO. Mỗi plugin là một tính năng cắm vào, không thích thì gỡ ra. Có hàng chục nghìn plugin để chọn. Chính cái kho đồ sộ này biến WordPress từ một công cụ viết blog thành một nền tảng làm được mọi thứ — bạn không cần tự code, chỉ cần lắp ghép đúng món.

Mình hay ví: theme là kiểu nhà và màu sơn, plugin là máy lạnh, bếp, camera bạn lắp thêm. Cùng một khung nhà WordPress, người này lắp thành quán cà phê, người kia lắp thành cửa hàng, người nọ lắp thành tòa soạn báo.

Vì sao WordPress vẫn được chuộng đến giờ

Công nghệ web thay đổi xoành xoạch, nhiều nền tảng ra đời rồi biến mất, vậy mà WordPress vẫn đứng vững hơn hai mươi năm. Mình nghĩ có vài lý do thật sự.

Thứ nhất là dễ dùng cho người không rành kỹ thuật. Khách của mình phần lớn là chủ shop, chủ doanh nghiệp nhỏ, không ai biết code. WordPress cho họ một bảng quản trị đủ trực quan để tự đăng tin, đổi giá, thêm sản phẩm mà không cần gọi mình mỗi lần. Cái này quan trọng hơn người ta tưởng — web mà tự quản được thì mới sống lâu.

Thứ hai là thân thiện với SEO. WordPress sinh ra mã nguồn sạch sẽ, cấu trúc rõ ràng, lại có sẵn plugin hỗ trợ tối ưu rất mạnh, nên web WordPress thường dễ được Google hiểu và xếp hạng. Tất nhiên SEO còn phụ thuộc nội dung và nhiều yếu tố khác, nhưng có một nền tảng thuận lợi sẵn thì đỡ vất vả hơn nhiều. Nếu bạn quan tâm chuyện lên top, đọc thêm bài website chuẩn SEO là gì để hiểu rõ hơn một web chuẩn cần gì.

Thứ ba là cộng đồng cực lớn. Vì quá nhiều người dùng, nên gặp lỗi gì bạn gõ lên Google là ra hàng đống bài hướng dẫn, video, diễn đàn trả lời. Muốn thuê người sửa cũng dễ tìm vì ai làm web cũng biết WordPress. Bạn không bao giờ bị "kẹt một mình" với một công nghệ lạ hoắc không ai biết.

Thứ tư là không bị khóa chặt. Vì là mã nguồn mở, web của bạn có thể chuyển từ hosting này sang hosting khác, đổi đơn vị làm web khác mà vẫn giữ nguyên dữ liệu. Bạn không bị "giam" trong hệ sinh thái của một công ty nào. Đây là điểm mình thấy nhiều khách bị web nền tảng đóng làm cho khổ — muốn dọn đi mà không mang được gì theo.

WordPress có nhược điểm gì không

Mình không phải kiểu khen lấy được, nên cũng nói thẳng phần dở. WordPress mạnh nhưng không phải không có điểm yếu.

Vì quá phổ biến nên nó cũng là mục tiêu hay bị tấn công. Không phải do WordPress yếu, mà do đông người dùng thì kẻ xấu nhắm vào nhiều hơn, lại thêm nhiều người cài lung tung plugin lậu, không cập nhật, để hớ. Làm đúng cách — cập nhật đều, chọn plugin uy tín, có bảo mật cơ bản — thì web WordPress vẫn an toàn ổn.

Điểm thứ hai là dễ phình nặng nếu lạm dụng plugin. Cài quá nhiều tiện ích, chọn theme cồng kềnh thì web chậm đi. Tốc độ web ảnh hưởng trực tiếp tới trải nghiệm và thứ hạng, nên cần làm gọn ngay từ đầu. Mình có viết riêng về chuyện tốc độ tải website nếu bạn muốn đào sâu phần này.

Điểm thứ ba là cần chăm sóc đều đặn, giống như xe phải bảo dưỡng. Cập nhật phiên bản, sao lưu định kỳ, kiểm tra plugin. Không khó, nhưng phải có người để mắt tới. Đây là lý do nhiều người chọn giao web cho một đơn vị làm dịch vụ lo luôn phần này, thay vì tự ôm.

Vậy bạn có nên chọn WordPress không

Câu trả lời thật lòng của mình là: trong phần lớn trường hợp, có. Nếu bạn là chủ doanh nghiệp nhỏ, chủ shop, người làm dịch vụ, muốn một web vừa túi tiền mà vẫn chuyên nghiệp, dễ tự quản và dễ lớn lên sau này, thì WordPress là điểm khởi đầu an toàn và khôn ngoan. Nó đã được kiểm chứng qua hàng triệu website, không phải món đồ thử nghiệm.

WordPress đặc biệt hợp khi bạn coi trọng việc xuất hiện trên Google. Web có sẵn nền tảng tốt cho SEO, cộng với một mục blog để đăng bài đều đặn, là công thức kéo khách tự nhiên rất bền. Mình hay khuyên khách đừng chỉ làm web đẹp rồi để đó, mà nên tận dụng phần viết bài để Google dẫn khách tới — và WordPress làm chuyện này rất thuận. Nếu chưa rõ tên miền với hosting là gì, bạn ghé đọc bài tên miền và hosting là gì để nắm hai thứ nền tảng phải mua trước khi dựng web.

Nó có thể không phải lựa chọn duy nhất — có những web rất đặc thù, cần xử lý phức tạp, đôi khi người ta chọn hướng khác. Nhưng với chín trên mười nhu cầu làm web phổ thông ngoài đời, WordPress thừa sức gánh, lại còn tiết kiệm. Cái khó không nằm ở chỗ chọn WordPress hay không, mà ở chỗ làm cho đúng: chọn theme gọn, plugin sạch, cấu trúc chuẩn SEO, bảo mật và tốc độ tử tế. Làm ẩu thì nền tảng nào cũng ra web dở.

Nếu bạn thấy nghe thì hiểu rồi mà bắt tay tự làm vẫn ngợp — chuyện rất bình thường — thì giao cho người có nghề làm trọn gói sẽ nhanh và chắc hơn nhiều. Bên mình đỡ cho bạn từ khâu chọn tên miền, hosting, dựng giao diện, cài tính năng, tới tối ưu SEO ban đầu, bàn giao một web chạy được luôn để bạn chỉ việc đăng nội dung và bán hàng.

Túm lại

WordPress là một phần mềm miễn phí, mã nguồn mở, giúp bạn dựng và quản lý website mà không cần biết code. Nó như bộ khung nhà tiền chế: có sẵn nền móng, bạn lắp theme để chọn diện mạo, cài plugin để thêm chức năng, rồi đổ nội dung vào là thành web. Nhờ dễ dùng, thân thiện SEO, cộng đồng khổng lồ và không khóa chặt người dùng, nó đang chạy phần lớn website trên thế giới và vẫn là lựa chọn số một cho phần đông người làm web. Nhược điểm thì có — cần chăm sóc, chọn plugin cẩn thận, lo bảo mật — nhưng làm đúng cách thì đây là nền tảng đáng tin để bạn bắt đầu và đi đường dài.

Bên mình — Thiết Kế Web Giá Rẻ — làm web trọn gói từ 1.990.000đ gói Cơ bản, 3.990.000đ gói Pro, từ 7.990.000đ gói VIP. Mọi gói tặng tên miền, hosting và chứng chỉ bảo mật SSL năm đầu, bàn giao 3–7 ngày. Mời xem bảng giá trọn gói, tư vấn riêng thì nhắn qua trang liên hệ hoặc Zalo 0777 716 863.