CMS là gì và có nên dùng để làm web không

Nếu bạn từng nghe người làm web nhắc tới chuyện "tự đăng bài, tự sửa nội dung mà không cần gọi thợ", thì câu hỏi CMS là gì chính là chìa khoá. CMS là viết tắt của content management system (hệ quản trị nội dung — phần mềm giúp bạn quản lý chữ và hình trên web mà không phải đụng tới dòng code nào). Nói nôm na: nó là cái bảng điều khiển phía sau website, nơi bạn gõ bài như gõ Word, bấm nút là nội dung hiện ra ngoài trang.

Mười mấy năm làm nghề, bên mình bàn giao web cho đủ loại khách: chị bán mỹ phẩm, anh thợ nhôm kính, phòng khám, quán ăn... Điểm chung là gần như không ai biết code. Vậy mà đa số tự cập nhật được web sau khi nhận bàn giao. Bí mật nằm ở chỗ web có một CMS tử tế. Bài này mình kể hết cho bạn nghe.

Hiểu đơn giản: CMS đóng vai trò gì trên website

Hãy tưởng tượng website có hai mặt. Mặt trước (front-end — phần khách hàng nhìn thấy) là trang chủ, danh sách sản phẩm, bài blog. Mặt sau là khu quản trị (admin — khu vực chỉ chủ web đăng nhập vào) — đây chính là CMS.

Không có CMS, mỗi lần đổi giá một sản phẩm hay sửa số điện thoại, bạn phải mở file code, sửa đúng chỗ, rồi đẩy lên máy chủ. Sai một dấu là web trắng trang. Với người không rành kỹ thuật, đó là cơn ác mộng.

Có CMS thì khác hẳn. Bạn đăng nhập, vào mục "Bài viết", bấm "Thêm mới", gõ tiêu đề, dán nội dung, chèn ảnh, bấm "Đăng". Xong. Toàn bộ phần kỹ thuật phía dưới CMS lo hết: lưu vào cơ sở dữ liệu, dựng lại trang, hiện ra cho người xem. Bạn chỉ cần biết... gõ chữ.

Vài việc một CMS thường cho bạn tự làm:

• Viết và đăng bài blog, tin tức, khuyến mãi.
• Thêm / sửa / xoá sản phẩm, đổi giá, đổi ảnh.
• Sửa nội dung trang giới thiệu, trang liên hệ.
• Thay banner, thay logo, đổi số điện thoại, đổi giờ mở cửa.
• Quản lý đơn hàng, bình luận, biểu mẫu khách gửi về.

Các loại CMS phổ biến hiện nay

Thị trường CMS rất rộng, nhưng với người làm web vừa và nhỏ ở Việt Nam, bạn chỉ cần nắm hai nhóm chính.

Nhóm 1 — CMS có sẵn (dùng chung). Nổi tiếng nhất là WordPress, ngoài ra có Shopify, Wix, Haravan, Sapo... Đây là những nền tảng được dựng sẵn, bạn cài lên là có ngay khu quản trị đầy đủ. WordPress đặc biệt phổ biến vì miễn phí phần lõi, có kho giao diện và plugin (tiện ích cắm thêm — kiểu app mở rộng tính năng) khổng lồ.

Nhóm 2 — Web code tay có trang quản trị riêng. Đây là web được lập trình riêng từ đầu, và người làm web viết thêm cho bạn một khu quản trị "may đo" đúng nhu cầu. Bên mình hay làm hướng này cho khách cần web nhẹ, nhanh, đúng việc — không thừa nút, không thừa tính năng rối mắt. Khu quản trị chỉ có đúng những thứ bạn cần đụng tới.

Hai nhóm này khác nhau khá rõ về tính chất. Để bạn dễ hình dung, mình đặt cạnh nhau:

Tiêu chí	CMS có sẵn (WordPress...)	Web code tay có quản trị riêng
Chi phí ban đầu	Thường thấp hơn	Thường cao hơn một chút
Tốc độ tải	Dễ nặng nếu cài nhiều plugin	Nhẹ, tối ưu theo nhu cầu
Độ rối khi dùng	Nhiều nút, dễ bấm nhầm	Gọn, chỉ có thứ cần thiết
Bảo mật	Phải cập nhật thường xuyên	Ít bị nhắm vì không đại trà
Mở rộng tính năng	Cắm plugin là xong	Cần lập trình thêm

Ưu và nhược của dùng CMS có sẵn

CMS có sẵn như WordPress thắng lớn ở chỗ đông người dùng. Bạn gặp lỗi gì, gõ Google là ra hàng đống hướng dẫn. Cần thêm tính năng đặt lịch, chat, bán hàng? Có plugin sẵn, cắm vào là chạy. Chi phí khởi đầu cũng dễ chịu.

Nhưng đời không có gì miễn phí hoàn toàn. Cái giá của sự tiện lợi là:

• Dễ phình nặng. Cài chục plugin vào, web ì ạch, điểm tốc độ tụt. Mà tốc độ ảnh hưởng trực tiếp tới trải nghiệm và thứ hạng — chuyện này mình nói kỹ trong bài website chuẩn SEO là gì.
• Phải lo bảo mật. Vì quá phổ biến nên WordPress là mục tiêu ưa thích của kẻ xấu. Không cập nhật đều, web dễ bị chèn mã độc.
• Khu quản trị rối với người mới. Lần đầu đăng nhập WordPress, nhiều khách của bên mình hoa cả mắt vì có quá nhiều menu lạ.

Lời thật lòng: đừng cài plugin vì thấy "hay hay". Mỗi plugin thêm vào là thêm một cánh cửa có thể bị khai thác và một cục tải làm web chậm đi. Chỉ giữ đúng thứ bạn thực sự dùng.

Ưu và nhược của đặt code riêng

Web code tay có khu quản trị "may đo" hợp với người muốn mọi thứ gọn gàng và đúng việc. Vì khu quản trị do người làm web viết riêng, nó chỉ hiện những nút bạn cần: thêm sản phẩm, sửa giá, đăng bài. Không có rừng menu lạ. Web cũng nhẹ hơn vì không gánh đống tính năng thừa.

Đổi lại, chi phí ban đầu thường nhỉnh hơn một chút, và khi muốn thêm tính năng mới, bạn cần người làm web hỗ trợ chứ không tự cắm plugin được. Với phần lớn web doanh nghiệp nhỏ, đây không phải vấn đề lớn — vì nhu cầu thường ổn định, ít khi đổi xoành xoạch.

Trước khi chốt hướng nào, có vài thứ bạn nên kiểm lại cho chắc:

Bốn câu hỏi trên nhìn đơn giản nhưng lọc được rất nhiều rắc rối về sau. Đặc biệt câu cuối — chuyện "sau này ai lo" thường bị bỏ quên lúc mới làm web, để rồi vài tháng sau loay hoay không biết gọi ai.

Người mới nên chọn CMS thế nào

Lời khuyên thẳng của bên mình: đừng chọn theo cái tên nghe oai, hãy chọn theo việc bạn sẽ làm hằng ngày.

Nếu bạn chỉ cần một web giới thiệu dịch vụ, thỉnh thoảng đăng vài bài, đổi banner — thì một web code tay nhẹ nhàng với khu quản trị gọn là quá đủ, lại không phải lo cập nhật bảo mật liên miên. Nếu bạn dự định viết blog dày đặc, hay cần kho plugin để thử nghiệm nhiều tính năng, thì WordPress lại hợp.

Quan trọng hơn nền tảng nào: nó có được bàn giao tử tế hay không. Một CMS mạnh tới đâu mà giao cho bạn không kèm hướng dẫn, không cho tài khoản, không ai cầm tay chỉ vài lần đầu — thì cũng thành đồ trang trí. Để bạn hình dung quy trình chọn cho gọn:

Bước cuối hay bị bỏ qua nhất. Bạn cứ mạnh dạn yêu cầu người làm web cho thử trực tiếp: tự đăng một bài, tự đổi một cái giá ngay trong buổi bàn giao. Làm được trơn tru thì mới yên tâm ký nhận.

CMS gắn với chuyện bàn giao web tự quản trị

Suy cho cùng, lý do người ta cần CMS không phải vì nó "xịn", mà vì nó cho bạn quyền tự chủ. Web là của bạn thì bạn phải tự sửa được, không lệ thuộc vào việc gọi thợ cho từng dấu phẩy.

Bên Thiết Kế Web Giá Rẻ, mọi gói đều bàn giao web mà bạn tự quản trị được, kèm hướng dẫn cụ thể. Gói Cơ bản 1.990.000đ, Pro 3.990.000đ, VIP từ 7.990.000đ — gói nào cũng tặng tên miền + hosting + SSL (chứng chỉ bảo mật — giúp web hiện ổ khoá an toàn) năm đầu, bàn giao trong 3-7 ngày. Nếu bạn còn mơ hồ về mấy khái niệm nền tảng này, đọc thêm bài tên miền và hosting là gì để nắm gốc rễ.

Tóm gọn vài ý để bạn mang về:

• CMS là khu quản trị giúp người không biết code tự đăng bài, sửa nội dung.
• Hai hướng chính: CMS có sẵn (như WordPress) và web code tay có quản trị riêng.
• CMS có sẵn tiện và rẻ ban đầu nhưng dễ nặng, phải lo bảo mật; code tay gọn nhẹ, may đo nhưng chi phí nhỉnh hơn.
• Chọn theo việc bạn làm hằng ngày, và nhớ thử thao tác thật trước khi nhận web.

Còn phân vân không biết web của mình nên đi hướng nào, cứ nhắn Zalo / gọi 0777 716 863 để bên mình tư vấn. Bạn có thể xem bảng giá trọn gói hoặc để lại thông tin ở trang liên hệ, bên mình sẽ gợi ý loại CMS hợp nhất với công việc của bạn.