Nghiên cứu từ khoá cho người mới: bắt đầu từ đâu

Lần đầu nghe tới nghiên cứu từ khoá, gần như khách nào của mình cũng tưởng đây là việc gì đó cao siêu, phải dùng phần mềm đắt tiền, phải là dân kỹ thuật mới làm nổi. Thực ra ngược lại. Nó chỉ là chuyện ngồi nghĩ xem khách của bạn — người đang cần đúng thứ bạn bán — họ mở Google ra rồi gõ chữ gì để tìm. Hiểu được mấy chữ đó, bạn biết phải viết web theo hướng nào để họ tìm thấy mình. Vậy thôi.

Bài này mình viết cho người mới hoàn toàn, không cần biết một câu lệnh nào. Đọc xong, bạn sẽ tự liệt kê được một danh sách từ khoá đáng làm cho web của mình, và quan trọng hơn, bạn sẽ tránh được mấy cái bẫy mà người mới hay sa vào — nhất là cái bẫy nhồi từ khoá khiến web càng làm càng tệ.

Nghiên cứu từ khoá thật ra là làm gì

Mình hay nói với khách thế này: làm web mà không nghiên cứu từ khoá thì giống như mở quán nhưng treo biển bằng thứ tiếng không ai trong vùng nói. Quán có ngon tới đâu, người đi ngang vẫn không hiểu bạn bán gì để mà ghé.

Nghiên cứu từ khoá (keyword research — việc tìm hiểu những cụm chữ mà người dùng gõ vào ô tìm kiếm) đơn giản là đi tìm cho ra: khách của bạn dùng đúng những chữ nào khi họ cần tới dịch vụ hay sản phẩm của bạn. Bạn nghĩ khách gõ "thiết kế website", nhưng thực tế nhiều người gõ "làm web giá rẻ", "thuê người làm trang web", hay "lập website bán hàng". Cùng một nhu cầu, mỗi người diễn đạt một kiểu. Việc của bạn là gom mấy kiểu diễn đạt đó lại, chọn ra cái nào đáng để dồn sức làm.

Có một sự thật mình muốn bạn nhớ ngay từ đầu: từ khoá không phải do bạn nghĩ ra, mà do khách nghĩ ra. Bạn chỉ đi nhặt lại. Người mới hay mắc lỗi ngồi tưởng tượng trong đầu rồi tự tin "chắc khách sẽ tìm thế này", trong khi từ ngữ khách thật sự gõ lại khác hẳn. Phần sau mình sẽ chỉ cách đi nhặt đúng những chữ thật đó.

Ý định tìm kiếm — thứ cần hiểu trước cả từ khoá

Trước khi đi tìm từ khoá, bạn phải hiểu một khái niệm gốc rễ: ý định tìm kiếm (search intent — điều mà người gõ từ khoá thật sự đang muốn). Cùng một người gõ Google, nhưng đằng sau mỗi lần gõ là một mong muốn rất khác nhau, và bạn phải đoán trúng cái mong muốn đó thì nội dung mới trúng.

Mình tạm chia ý định tìm kiếm thành bốn nhóm cho dễ hình dung. Có người gõ để tìm hiểu, muốn biết — kiểu "nghiên cứu từ khoá là gì", "làm web mất bao lâu". Có người gõ để so sánh, cân nhắc trước khi quyết — kiểu "wordpress hay code tay", "nên thuê hay tự làm web". Có người đã sẵn sàng mua, sẵn sàng thuê — kiểu "báo giá thiết kế web", "dịch vụ làm web bán hàng". Và có người chỉ muốn tới đúng một nơi cụ thể — kiểu gõ thẳng tên thương hiệu để vào đúng trang đó.

Vì sao chuyện này quan trọng tới vậy? Vì nếu bạn nhắm vào người đang muốn mua mà lại viết một bài giải thích khái niệm dài dòng, họ sẽ thoát ra ngay vì không thấy nút liên hệ, không thấy bảng giá. Ngược lại, nhắm vào người mới tìm hiểu mà bạn nhồi bảng giá với lời chào mời, họ cũng bỏ đi vì chưa tới lúc mua. Đoán trúng ý định rồi mới viết, đó là nửa phần thắng của nghiên cứu từ khoá.

Mẹo thực hành đơn giản nhất để đoán ý định: gõ thử chính từ khoá đó vào Google, rồi xem mấy web đang đứng đầu họ viết kiểu gì. Nếu top toàn bài giải thích, nghĩa là người tìm đang muốn hiểu. Nếu top toàn trang bán hàng, trang dịch vụ, nghĩa là người tìm đang muốn mua. Google đã làm sẵn việc khảo sát giúp bạn rồi, bạn chỉ cần đọc kết quả.

Từ khoá dài — bạn đỡ của người mới

Người mới hay mê những từ khoá ngắn, to, oai — kiểu "thiết kế web", "làm website". Nghe thì sướng tai, nhưng đó lại là sai lầm phổ biến nhất mình gặp. Mấy từ ngắn này có lượng tìm khổng lồ, nhưng cũng có cả ngàn web lớn, web lâu năm đang giành nhau. Một web mới toanh nhảy vào tranh mấy từ đó chẳng khác nào người mới tập bơi mà nhảy thẳng ra biển lớn.

Thứ bạn nên nhắm tới là từ khoá dài (long-tail keyword — cụm từ khoá dài, cụ thể, ít người tìm hơn nhưng đúng nhu cầu hơn). Thay vì "thiết kế web", hãy nhắm "thiết kế web bán hàng quần áo", "làm web giới thiệu công ty xây dựng", "thuê làm landing page giá rẻ". Mỗi cụm này ít người gõ hơn thật, nhưng bù lại có ba cái lợi rất lớn cho người mới.

Cái lợi thứ nhất là ít cạnh tranh hơn nhiều, web mới có cửa lên top. Cái lợi thứ hai là người gõ cụm dài thường đã rất rõ họ muốn gì, nên khả năng họ thành khách thật cao hơn hẳn. Người gõ "thiết kế web" có thể chỉ là sinh viên đang học, còn người gõ "thuê thiết kế web nhà hàng ở Đà Nẵng" gần như chắc chắn là chủ quán đang cần làm web. Cái lợi thứ ba là gộp nhiều từ khoá dài lại, tổng lượng khách không hề nhỏ, mà lại toàn khách chất.

Đặt cạnh nhau cho bạn dễ thấy. Từ khoá ngắn thì lượng tìm rất lớn nhưng cạnh tranh khốc liệt, ý định mơ hồ, và web mới gần như không có cửa. Từ khoá dài thì lượng tìm nhỏ hơn nhưng cạnh tranh nhẹ, ý định rõ ràng, tỉ lệ ra khách cao, và web mới hoàn toàn có thể lên top.

Lời khuyên chân thành của mình cho người mới: cứ bắt đầu từ những từ khoá dài, cụ thể, gắn với đúng dịch vụ và đúng khu vực của bạn. Đứng vững ở mấy từ đó, có khách, có uy tín rồi mới từ từ vươn lên những từ ngắn hơn. Đi từng bậc thang, đừng nhảy cóc.

Cách tìm ra đúng những chữ khách thật sự gõ

Đây là phần thực hành mà bạn làm được ngay hôm nay, không tốn một đồng. Mình gom lại thành mấy cách đơn giản, làm tay được, không cần phần mềm gì cả.

Cách thứ nhất: hỏi chính Google. Mở Google ra, gõ chủ đề của bạn vào ô tìm kiếm nhưng đừng vội bấm Enter. Google sẽ tự gợi ý xổ xuống một loạt cụm mà người ta hay tìm — đó chính là chữ thật khách gõ, không phải bạn tưởng tượng. Gõ "thiết kế web" rồi xem nó gợi ý gì, bạn sẽ nhặt được cả chục ý tưởng từ khoá dài.

Cách thứ hai: kéo xuống cuối trang kết quả. Sau khi tìm xong, kéo xuống tận đáy trang Google, thường có mục "Tìm kiếm liên quan" liệt kê một loạt cụm gần nghĩa. Thêm một mỏ từ khoá nữa cho bạn nhặt. Mục "Mọi người cũng hỏi" hiện giữa trang cũng là kho câu hỏi thật mà khách đang thắc mắc.

Cách thứ ba: nghe chính khách của bạn. Đây là cách mình quý nhất mà ít người tận dụng. Khách gọi điện, nhắn Zalo, hỏi han bạn bằng đúng ngôn ngữ đời thường của họ. Họ hỏi "làm cái web bán hàng hết nhiêu tiền vậy em", chứ không ai hỏi "chi phí triển khai giải pháp thương mại điện tử". Gom lại những câu khách hay hỏi, bạn có ngay một rổ từ khoá đúng giọng người thật.

Cách thứ tư: xem đối thủ đang làm gì. Vào vài web cùng nghề đang đứng top, đọc tiêu đề bài viết, tên các mục trên menu của họ. Không phải để chép, mà để hiểu họ đang nhắm tới những chữ nào, từ đó tìm ra khoảng trống mà họ bỏ sót để mình chen vào.

Làm xong bốn cách trên, bạn mở một bảng tính đơn giản, đổ hết từ khoá nhặt được vào đó. Sau đó lọc lại: giữ những cụm dài, cụ thể, đúng dịch vụ bạn làm và đúng khách bạn muốn. Mỗi cụm giữ lại sẽ trở thành chủ đề cho một trang hoặc một bài viết. Cứ thế bạn có hẳn một bản đồ nội dung cho web, thay vì viết lan man theo cảm hứng.

Một từ khoá, một trang — đừng để các trang giẫm chân nhau

Có một nguyên tắc mình muốn nhắc kỹ vì người mới hay bỏ qua: mỗi từ khoá chính nên có một trang riêng phụ trách. Đừng làm năm trang cùng nhắm một cụm từ khoá, vì khi đó chính các trang của bạn lại tranh nhau, gọi là cannibalization (ăn thịt nhau — nhiều trang trên cùng web giành cùng một từ khoá). Google bối rối không biết đẩy trang nào lên, kết cục là chẳng trang nào lên nổi.

Cách làm gọn là: mỗi từ khoá dài quan trọng thành một trang. Những cụm gần nghĩa, cùng một ý định thì gom chung vào trang đó luôn, không tách ra. Ví dụ "làm web bán hàng" và "thiết kế website bán hàng" gần như cùng một nhu cầu, nên gộp vào một trang là đủ, đừng làm hai trang gần giống nhau khiến chúng giẫm chân nhau.

Tránh nhồi từ khoá — sai lầm tự bắn vào chân

Phần này quan trọng nên mình để gần cuối cho bạn nhớ lâu. Sau khi tìm được từ khoá, nhiều người mới phạm sai lầm tai hại: nhét từ khoá đó vào bài càng nhiều càng tốt, lặp đi lặp lại tới mức câu văn đọc gượng gạo. Họ tưởng nhồi nhiều thì Google thấy nhiều mà đẩy lên. Cách hiểu này lạc hậu cả chục năm rồi, và bây giờ làm vậy còn bị phạt.

Nhồi từ khoá (keyword stuffing — lặp từ khoá quá đà một cách thiếu tự nhiên) khiến bài viết đọc khó chịu, người ta vào thấy gượng là thoát ngay, và Google thừa sức nhận ra trò này. Thay vì lên top, web của bạn có thể bị đánh tụt vì bị coi là spam. Đúng nghĩa tự bắn vào chân mình.

Cách viết đúng đơn giản hơn nhiều: cứ viết tự nhiên cho người đọc hiểu, đặt từ khoá chính ở những chỗ quan trọng như tiêu đề, đoạn mở đầu, một vài tiêu đề phụ — rồi thôi. Phần còn lại dùng từ đồng nghĩa, cách diễn đạt khác cho câu văn trôi chảy. Google ngày nay đủ thông minh để hiểu "làm web", "thiết kế website", "dựng trang web" là cùng một ý, bạn không cần lặp y nguyên một cụm tới chục lần.

Mẹo kiểm tra nhanh: đọc to bài viết của bạn lên thành tiếng. Chỗ nào nghe lặp lại gượng gạo, vấp váp vì cùng một cụm từ khoá nhắc đi nhắc lại, chính là chỗ bị nhồi. Viết lại cho mượt tự nhiên là xong.

Nói gọn lại, nguyên tắc sống còn của mình suốt mười mấy năm làm nghề vẫn là: viết cho người đọc trước, cho máy sau. Bạn lo cho người đọc hài lòng, Google gần như luôn đứng về phía bạn.

Nghiên cứu từ khoá gắn chặt với cách dựng web

Tìm được bộ từ khoá tốt mới là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại là web của bạn phải được dựng sao cho Google đọc hiểu và xếp hạng được những trang nhắm theo từ khoá đó. Một bộ từ khoá hay mà đặt lên một cái web dựng ẩu, chậm, cấu trúc lộn xộn thì cũng phí. Hai phần này phải đi cùng nhau.

Nếu bạn muốn hiểu nền tảng kỹ thuật giúp các trang từ khoá của mình thật sự lên được Google, mình khuyên đọc thêm bài website chuẩn SEO là gì — nó nói về sáu cột trụ giúp web khoẻ trong mắt Google. Tốc độ web cũng ảnh hưởng trực tiếp tới thứ hạng, nên bài tốc độ tải website cũng đáng xem qua. Còn nếu bạn muốn theo dõi xem các từ khoá của mình đang đứng ở đâu, có người tìm thấy chưa, thì Google Search Console là gì là công cụ miễn phí của Google mà bạn nhất định nên dùng.

Còn nếu bạn đang định làm một web mới và muốn nó được dựng chuẩn SEO ngay từ nền, nhắm sẵn đúng bộ từ khoá ra khách, bạn có thể tham khảo các gói thiết kế web trọn gói bên mình. Gói Cơ bản từ 1.990.000đ, gói Pro từ 3.990.000đ, gói VIP từ 7.990.000đ — mọi gói đều tặng tên miền, hosting và chứng chỉ bảo mật SSL năm đầu, dựng nền chuẩn SEO, bàn giao trong khoảng 3 đến 7 ngày.

Bạn cũng có thể xem cách bên mình làm web giá rẻ mà vẫn chuẩn SEO để hình dung quy trình, hoặc nếu còn phân vân chưa biết nên nhắm từ khoá nào cho đúng ngành của mình, cứ nhắn cho bên mình qua trang liên hệ hoặc gọi Zalo 0777 716 863. Mình xem giúp và gợi ý bộ từ khoá ban đầu hoàn toàn miễn phí, không ràng buộc gì cả.

Nghiên cứu từ khoá nghe to tát nhưng cốt lõi chỉ là ngồi lắng nghe khách thật của mình đang gõ chữ gì, rồi làm nội dung đáp đúng cái họ cần. Bắt đầu từ những cụm dài, cụ thể, gần gũi với khách — viết tự nhiên, đừng nhồi nhét — và bạn đã đi đúng hướng ngay từ bước đầu, thay vì loay hoay tranh mấy từ khoá to mà chẳng bao giờ với tới.