Redirect 301 là gì và khi nào bạn cần dùng nó

Trước khi đụng tới chuyện đổi tên miền hay dọn đường dẫn, bạn cần nắm redirect 301 là gì: nói gọn, redirect 301 (chuyển hướng vĩnh viễn — lệnh báo cho trình duyệt và Google rằng trang này đã dọn nhà sang địa chỉ mới, đừng quay lại địa chỉ cũ nữa) là cách bạn dời một trang đi nơi khác mà vẫn giữ được phần lớn giá trị SEO trang đó đã tích góp. Đây là tình huống mình gặp đi gặp lại với khách: làm web mới xong, đổi tên miền hoặc dọn lại cấu trúc đường dẫn, vài tuần sau khách hớt hải gọi "anh ơi web em rớt khỏi Google sạch rồi, gõ tên thương hiệu cũng không thấy". Mở ra xem thì lỗi gần như y hệt nhau — các trang cũ đã chết, mà không ai bắc cầu cho Google và khách đi từ địa chỉ cũ sang địa chỉ mới. Cái cầu đó chính là redirect.

Bài này mình viết cho chủ web không rành kỹ thuật — người đang định đổi tên miền, gộp vài trang trùng, hay bỏ bớt trang cũ mà sợ mất thứ hạng. Đọc hết bạn sẽ phân biệt được 301 với 302, biết khi nào dùng cái nào, và quan trọng nhất là tránh được mấy lỗi khiến công sức SEO bao lâu đổ sông đổ biển chỉ vì chuyển hướng sai.

Redirect là cái cầu nối hai địa chỉ

Hình dung thế này cho dễ. Mỗi trang trên web có một địa chỉ riêng, kiểu như số nhà. Khi bạn dọn một trang sang địa chỉ mới — đổi đường dẫn, đổi tên miền, hay gộp nó vào trang khác — thì cái số nhà cũ vẫn còn nằm trong trí nhớ của Google và trong các đường link mà người ta đã trỏ tới. Nếu bạn không làm gì, ai gõ vào địa chỉ cũ sẽ đâm thẳng vào bức tường: trang báo lỗi 404 (lỗi không tìm thấy trang). Khách thì bực bỏ đi, còn Google thì sau một thời gian thấy trang chết sẽ gỡ nó khỏi kết quả tìm kiếm.

Redirect là cách bạn dựng một tấm biển ngay tại địa chỉ cũ: "Cửa hàng đã chuyển sang số nhà mới, mời đi lối này". Bất kỳ ai — khách hay con bọ của Google (bot, trình thu thập — phần mềm tự động đi đọc các trang web) — gõ vào địa chỉ cũ đều được tự động dẫn sang trang mới, không phải đứng ngơ ngác trước cửa đóng. Nhờ vậy bạn không mất khách, và phần lớn uy tín mà trang cũ tích góp được sẽ chuyển sang cho trang mới.

Điểm mấu chốt là có nhiều kiểu biển chỉ đường, và mỗi kiểu nói một câu chuyện khác nhau với Google. Hai kiểu hay gặp nhất là 301 và 302 — nhìn thì giống nhau, khách bấm vào đều sang được trang mới, nhưng cái Google hiểu đằng sau lại khác hẳn. Chọn nhầm là một trong những lỗi SEO âm thầm mà mình thấy nhiều nhất.

Phân biệt redirect 301 và 302 cho rõ

Cả hai đều là chuyển hướng, đều đưa người dùng từ địa chỉ A sang địa chỉ B. Khác biệt nằm ở chữ "tạm thời" và "vĩnh viễn", và đó không phải chuyện chữ nghĩa — Google xử lý hai loại này theo hai cách trái ngược.

Redirect 301 nói với Google: "Trang này đã dời đi vĩnh viễn, đừng quay lại địa chỉ cũ nữa, hãy dồn mọi giá trị sang địa chỉ mới và đưa địa chỉ mới lên kết quả tìm kiếm thay cho cái cũ". Đây là loại bạn dùng khi việc dời nhà là dứt khoát, không tính quay đầu.

Redirect 302 thì nói: "Trang này tạm dời đi một thời gian thôi, địa chỉ cũ vẫn là nhà chính, lát nữa tôi quay về". Vì hiểu là tạm, Google giữ địa chỉ cũ trong kết quả tìm kiếm và không vội dồn giá trị sang trang mới. Đây là chỗ nhiều người sập bẫy: muốn dời hẳn nhưng lại lỡ đặt 302, thế là Google cứ ôm khư khư địa chỉ cũ đã chết, trang mới mãi không lên được.

Quy tắc bỏ túi mình hay dặn khách: nếu trong đầu bạn nghĩ "trang cũ này coi như xong, không cần nữa" thì dùng 301. Còn nếu bạn nghĩ "ít bữa tôi sẽ bật lại trang cũ" thì mới dùng 302. Khi phân vân giữa hai cái mà ý định là dời hẳn, cứ chọn 301 cho chắc.

Khi nào bạn thật sự cần redirect 301

Redirect 301 không phải thứ ngày nào cũng đụng tới, nhưng có vài thời điểm mà thiếu nó là rủi ro lớn. Đây là những trường hợp mình gặp nhiều nhất:

• Đổi tên miền. Đây là ca kinh điển. Bạn chuyển từ tenwebcu.com sang tenwebmoi.com, hoặc đổi từ tên miền .com sang .vn. Toàn bộ trang ở tên miền cũ phải được 301 sang trang tương ứng ở tên miền mới, nếu không bao nhiêu thứ hạng gây dựng trên tên miền cũ mất sạch.
• Đổi đường dẫn một trang. Ví dụ bài viết cũ có địa chỉ dài dòng /p?id=234, giờ bạn làm web mới chuẩn hơn thành /dich-vu-thiet-ke-web. Đường dẫn cũ đã có người link tới và Google đã biết, nên phải 301 nó sang đường dẫn mới.
• Gộp hai trang trùng nội dung. Web bạn lỡ có hai bài viết nói cùng một chủ đề, tranh nhau lên Google (dân trong nghề gọi là cannibalization — ăn thịt nhau, nhiều trang cùng giành một từ khoá). Cách dọn là chọn ra trang tốt nhất, gộp nội dung lại, rồi 301 trang còn lại trỏ về nó.
• Bỏ trang cũ mà vẫn tiếc giá trị. Bạn muốn xoá một trang sản phẩm hết hàng hay một bài cũ, nhưng trang đó từng có khách và có link trỏ tới. Thay vì để nó thành 404, hãy 301 sang trang gần giống nhất — danh mục cha, hoặc sản phẩm thay thế.
• Thống nhất một phiên bản địa chỉ. Web hay bị truy cập được bằng nhiều kiểu địa chỉ cùng lúc: có www và không www, có http và https. Mỗi kiểu Google coi là một trang riêng, làm loãng giá trị. Dùng 301 ép tất cả về một phiên bản duy nhất.

Cái sợi chỉ đỏ xuyên suốt mấy trường hợp trên là: ở đâu có một địa chỉ cũ từng được Google biết tới hoặc từng có người link vào, mà bạn muốn dời hẳn, thì ở đó cần 301. Mục tiêu luôn là giữ lại giá trị SEO và không bỏ rơi khách đang đi từ đường cũ. Nếu bạn còn đang băn khoăn web mình đã chuẩn chỉnh chưa trước khi đụng tới chuyển hướng, mình có viết riêng một bài về website chuẩn SEO là gì để bạn soi lại nền móng.

Các bước chuyển hướng an toàn, không rớt hạng

Làm 301 không khó, nhưng làm ẩu thì hại hơn không làm. Mình tổng hợp lại quy trình mà bên mình áp dụng mỗi lần dời web cho khách, bạn cứ theo thứ tự này.

Hai chữ "map đúng" ở bước hai là chỗ người ta hay làm cẩu thả nhất. Nhiều người dời web xong, lười, đặt tất cả trang cũ trỏ hết về trang chủ. Như vậy với Google gần như là tín hiệu "trang cũ này không còn liên quan gì", và giá trị SEO của từng trang gần như bốc hơi. Cách đúng là từng trang cũ trỏ sang trang mới có nội dung tương đương — bài viết sang bài viết, sản phẩm sang sản phẩm hoặc danh mục của nó.

Hai cái bẫy khiến chuyển hướng phản tác dụng

Có hai lỗi mà mình muốn cảnh báo riêng, vì chúng âm thầm và nhiều người không nhận ra cho tới khi thứ hạng đã tụt.

Thứ nhất là chuỗi redirect (redirect chain — nhiều lần chuyển hướng nối đuôi nhau). Hình dung trang A trỏ sang B, B lại trỏ sang C, C mới tới đích thật. Mỗi lần nhảy như vậy làm web tải chậm thêm một nhịp, làm rò rỉ một phần giá trị SEO, và nếu chuỗi đủ dài thì con bọ Google có thể bỏ cuộc giữa chừng. Lỗi này hay xảy ra khi web đổi cấu trúc nhiều lần qua các năm mà không ai dọn dẹp redirect cũ. Cách xử lý: luôn trỏ thẳng từ địa chỉ gốc tới đích cuối cùng, bỏ qua mọi trạm trung gian.

Thứ hai là mất link nội bộ (mất internal link — link giữa các trang trong cùng web). Khi đổi đường dẫn, bạn đặt redirect ở ngoài là tốt rồi, nhưng các đường link cũ nằm trong chính nội dung web — trong menu, trong các bài viết trỏ qua lại nhau — vẫn đang chỉ về địa chỉ cũ. Chúng vẫn chạy được nhờ redirect, nhưng mỗi cú bấm lại phải đi đường vòng, và về lâu dài thì không gọn. Tốt nhất là sau khi đổi đường dẫn, bạn sửa luôn các link nội bộ để chúng trỏ thẳng tới địa chỉ mới. Nếu bạn chưa rõ link nội bộ quan trọng thế nào với SEO, đọc thêm bài on-page SEO là gì sẽ thấy bức tranh đầy đủ.

Và đừng quên cập nhật cả sitemap sau khi dời trang — sitemap (sơ đồ trang, tệp liệt kê địa chỉ mọi trang) phải chỉ về các địa chỉ mới chứ không phải địa chỉ cũ đã chuyển hướng, để Google đỡ phải dò vòng vo.

Bảng kiểm trước khi bấm nút chuyển hướng

Trước mỗi lần dời web cho khách, bên mình rà lại một lượt theo danh sách này. Bạn cũng nên giữ nó bên cạnh khi tự làm.

Một lưu ý cuối về tâm lý: sau khi chuyển hướng đúng cách, thứ hạng không hồi ngay trong một hai ngày. Google cần thời gian bò lại các trang, hiểu rằng mọi thứ đã dời, rồi mới cập nhật kết quả. Bình thường mất vài tuần, web lớn có thể lâu hơn. Bạn cứ làm đúng quy trình, đừng thấy hôm sau chưa thấy gì mà hoảng rồi đi sửa lung tung — sửa loạn lúc Google đang xử lý còn rối hơn.

Tóm gọn lại cho bạn

Redirect 301 là chuyển hướng vĩnh viễn, dùng khi bạn dời một trang đi hẳn mà vẫn muốn giữ giá trị SEO và không bỏ rơi khách đang đi từ đường cũ. Nó khác 302 ở chỗ 301 nói "dời hẳn rồi", còn 302 nói "tạm thôi" — chọn nhầm là một lỗi âm thầm mà tốn kém. Bạn cần nó nhất khi đổi tên miền, đổi đường dẫn, gộp trang trùng hoặc bỏ trang cũ. Và làm thì phải map đúng từng trang, tránh chuỗi redirect, sửa luôn link nội bộ — đó là khác biệt giữa một cú chuyển nhà gọn gàng và một lần mất hạng oan uổng.

Nếu bạn đang chuẩn bị đổi tên miền hay làm lại web mà ngại khâu chuyển hướng này, cứ để bên mình lo. Bên mình — Thiết Kế Web Giá Rẻ — làm web trọn gói từ 1.990.000đ gói Cơ bản, 3.990.000đ gói Pro, từ 7.990.000đ gói VIP. Mọi gói tặng tên miền, hosting và chứng chỉ bảo mật SSL năm đầu, bàn giao 3–7 ngày. Mời xem bảng giá trọn gói, còn muốn tư vấn riêng tình huống web của bạn thì nhắn qua trang liên hệ hoặc Zalo 0777 716 863, mình xem giúp cách dời sao cho an toàn.