Thiết kế web nhà sách bán được hàng mà không cần chạy theo Tiki, Fahasa

Hồi mới ra nghề, mình từng nghĩ làm thiết kế web nhà sách thì cũng giống mọi web bán hàng khác: đưa sản phẩm lên, gắn nút mua, xong. Tới khi ngồi với một chị chủ nhà sách nhỏ ở quận, mình mới vỡ ra: bán sách khác bán giày dép, khác bán mỹ phẩm rất nhiều. Một nhà sách tầm trung có thể có vài nghìn đầu sách, mỗi cuốn lại có tác giả, nhà xuất bản, năm tái bản, tình trạng còn/hết — nếu web không có cách sắp xếp và tìm kiếm cho đàng hoàng thì khách vào lướt ba giây là thoát.

Cái khó của ngành sách không nằm ở việc "làm cho đẹp". Nó nằm ở chuyện tổ chức một kho dữ liệu khổng lồ sao cho người mua tìm đúng cuốn họ cần trong vài cú chạm, và sao cho Google hiểu được từng trang sách để đẩy lên kết quả tìm kiếm. Bài này mình kể lại cách mình làm một web nhà sách thực sự dùng được, không phải bản demo cho có.

Vì sao web nhà sách không thể copy khuôn web bán hàng thường

Nếu bạn bán mười mẫu áo thun, web chỉ cần mười trang sản phẩm là đủ. Nhưng nhà sách thì khác — số đầu sách lớn, và mỗi đầu sách có hàng loạt thuộc tính mà khách thật sự dùng để quyết định mua: tác giả là ai, sách thuộc thể loại nào, nhà xuất bản nào, dịch giả nào, in năm nào, bìa cứng hay bìa mềm.

Khách mua sách hành xử rất đặc thù. Có người vào web đã biết chính xác tên cuốn cần tìm — họ cần ô tìm kiếm (search) thật nhạy. Có người chỉ biết "muốn đọc gì đó về tài chính cá nhân" — họ cần duyệt theo thể loại. Lại có người mê một tác giả, muốn xem hết các đầu sách của người đó — họ cần trang gom theo tác giả. Một web nhà sách tốt phải phục vụ được cả ba kiểu người này cùng lúc.

Thêm nữa, sách là mặt hàng dễ hết. Hôm nay còn ba cuốn, mai hết sạch, tuần sau nhập về tái bản. Web phải phản ánh được tình trạng tồn kho (số lượng còn trong kho), nếu không khách đặt xong bạn lại phải gọi điện báo "dạ hết rồi" thì mất uy tín. Đây chính là lý do mình luôn nói với khách: làm web nhà sách là làm một hệ thống, không phải làm một tờ rơi điện tử.

Tổ chức danh mục và bộ lọc — phần xương sống

Phần khiến mình tốn nhiều công nhất khi làm web nhà sách chính là cây danh mục. Sách không chia một tầng được. Một cuốn "Tâm lý học tội phạm" vừa thuộc nhóm Tâm lý, vừa có thể nằm trong Kỹ năng sống, lại có thể là sách của một NXB cụ thể. Vì vậy mình thường dựng hệ thống phân loại nhiều chiều thay vì một cây cứng nhắc.

Cụ thể, mình tách ra các trục lọc độc lập: thể loại chính (văn học, kinh tế, thiếu nhi, ngoại ngữ, giáo trình...), tác giả, nhà xuất bản, khoảng giá, và tình trạng còn hàng. Khách có thể kết hợp tự do — ví dụ "sách thiếu nhi, NXB Kim Đồng, dưới 100 nghìn, còn hàng". Mỗi tổ hợp lọc nên có một đường dẫn (URL) riêng sạch sẽ để vừa dễ chia sẻ, vừa giúp Google index (lập chỉ mục — đưa trang vào kho dữ liệu tìm kiếm) các trang lọc có giá trị.

Một mẹo nhỏ mình hay áp dụng: với những thể loại "hot" như sách self-help hay sách thiếu nhi, mình làm hẳn một trang chuyên đề (landing) được viết nội dung tử tế, không chỉ là trang lọc tự động. Trang đó vừa giúp khách, vừa là điểm tựa SEO mạnh. Cách tư duy này mình có nói kỹ hơn trong bài website chuẩn SEO là gì, bạn nào muốn hiểu gốc rễ thì đọc thêm.

Về ô tìm kiếm, đừng xem nhẹ. Với nhà sách, tìm kiếm gần như là cửa chính. Mình luôn yêu cầu: gõ vài chữ là hiện gợi ý ngay (autocomplete — tự gợi ý khi gõ), tìm được cả khi khách gõ thiếu dấu hay sai chính tả nhẹ, và tìm theo được cả tên sách lẫn tên tác giả. Khách gõ "ho chi minh" phải ra được sách về Bác chứ không phải báo "không tìm thấy".

Trang chi tiết sách — nơi khách quyết định mua

Trang sản phẩm của một cuốn sách phải làm cho ra "chất sách". Khách mua sách thường đọc kỹ hơn mua đồ thông thường: họ muốn xem mục lục, đọc trích đoạn, xem đánh giá. Vì vậy một trang chi tiết sách tốt theo mình cần có: ảnh bìa độ phân giải cao (xem được cả bìa trước, bìa sau, vài trang ruột), thông tin chuẩn xác (tác giả, dịch giả, NXB, năm xuất bản, số trang, khổ sách, loại bìa), một đoạn giới thiệu nội dung đủ dài để khách hình dung, và phần đánh giá của người đọc nếu có.

Phần thông tin sách này không chỉ để khách đọc, nó còn là "mỏ vàng" SEO. Mình luôn khai báo dữ liệu có cấu trúc (structured data — đánh dấu dữ liệu theo chuẩn để máy đọc hiểu) dạng Book và Product cho từng đầu sách. Nhờ vậy, kết quả trên Google có thể hiển thị giá, tình trạng còn hàng, sao đánh giá ngay dưới tiêu đề — nhìn chuyên nghiệp và tăng tỉ lệ khách bấm vào. Tư duy "mỗi trang là một cơ hội lên top cho một từ khoá cụ thể" này mình dùng cho mọi web bán hàng, bạn có thể xem cách triển khai chung trong bài thiết kế web bán hàng.

Một thứ nữa hay bị bỏ quên: gợi ý sách liên quan. Khách xem một cuốn của tác giả nào đó, nên thấy ngay các cuốn khác cùng tác giả, cùng thể loại, hoặc "khách mua cuốn này cũng mua thêm". Với sách, gợi ý chéo cực kỳ hiệu quả vì người mê đọc hiếm khi mua đúng một cuốn rồi thôi. Mình từng thấy giỏ hàng trung bình tăng lên rõ chỉ nhờ khu vực gợi ý đặt đúng chỗ — không hứa con số cụ thể với bạn vì mỗi nhà sách một khác, nhưng đây là việc đáng làm.

Tồn kho, đặt hàng và khâu giao sách

Bán sách online vướng nhất ở chuyện tồn kho và giao hàng. Sách nặng theo từng cuốn, đóng gói phải cẩn thận kẻo cong gáy móp bìa, và khách mua sách rất hay khó chịu nếu nhận về cuốn bị quăn mép. Web phải hỗ trợ được khâu vận hành này chứ không chỉ "lên đơn cho có".

Mình thường khuyên khách làm rõ ngay trên web: phí ship tính theo khu vực hay theo cân nặng, ngưỡng đơn được miễn phí ship, thời gian giao dự kiến, và chính sách đổi trả nếu sách lỗi in. Ghi rõ ràng những thứ này giúp giảm hẳn tin nhắn hỏi đi hỏi lại, và quan trọng là tạo niềm tin. Phần tồn kho thì nên đồng bộ với cách bạn quản lý kho thật — nếu bạn dùng phần mềm bán hàng tại quầy, web nên kết nối được để số tồn luôn khớp, tránh cảnh bán trùng cuốn cuối cùng cho hai người.

Về thanh toán, với thị trường Việt Nam mình vẫn để đủ ba kiểu: chuyển khoản (có mã QR cho nhanh), COD (nhận hàng trả tiền — nhiều khách vẫn thích), và ví điện tử nếu nhà sách muốn. Đừng ép khách dùng một cách duy nhất. Và nhớ: toàn bộ luồng đặt hàng phải mượt trên điện thoại, vì phần lớn khách mua sách bây giờ lướt và chốt đơn ngay trên di động.

Đừng quên SEO địa phương nếu bạn có cửa hàng

Nhiều nhà sách vừa bán online vừa có cửa hàng vật lý. Nếu bạn thuộc nhóm này thì đừng bỏ qua phần tìm kiếm địa phương. Khách gõ "nhà sách gần đây" hay "nhà sách quận X" là những người sẵn sàng ghé tận nơi — đó là khách chất lượng cao. Mình luôn dựng đầy đủ trang địa chỉ, gắn bản đồ, khai báo thông tin cửa hàng và nhắc khách lập hồ sơ Google doanh nghiệp. Phần này mình viết riêng một bài local SEO là gì để bạn nào quan tâm đọc cho kỹ, vì nó đáng giá hơn nhiều người nghĩ.

Ngoài ra, blog cũng là vũ khí ngầm của web nhà sách. Viết review sách, gợi ý sách theo chủ đề, danh sách "10 cuốn nên đọc dịp hè" — những nội dung này kéo người mê đọc về web một cách tự nhiên, và họ thường mua luôn cuốn vừa đọc review. Đây là cách bán hàng mềm mại mà bền, không tốn tiền quảng cáo liên tục.

Túm lại

Làm thiết kế web nhà sách cho ra hồn không phải là chuyện dựng vài trang đẹp mắt. Nó là chuyện tổ chức một kho dữ liệu lớn cho gọn gàng, làm ô tìm kiếm thật nhạy, dựng trang chi tiết sách đủ chất để khách yên tâm xuống tiền, và lo cả khâu tồn kho lẫn giao hàng cho trơn tru. Web nào làm được mấy thứ đó thì mới đua được với các sàn lớn ở mảng riêng của mình, thay vì cố bắt chước họ rồi đuối sức.

Nếu bạn đang phân vân chọn ai làm, mình có bài chọn đơn vị thiết kế web chia sẻ thật lòng những điểm cần soi trước khi ký hợp đồng. Còn nếu bạn đã sẵn sàng bắt tay vào làm, cứ nhắn cho bên mình để được tư vấn theo đúng quy mô kho sách của bạn.

Bên mình — Thiết Kế Web Giá Rẻ — làm web trọn gói từ 1.990.000đ gói Cơ bản, 3.990.000đ gói Pro, từ 7.990.000đ gói VIP. Mọi gói tặng tên miền, hosting và chứng chỉ bảo mật SSL năm đầu, bàn giao 3–7 ngày. Mời xem bảng giá trọn gói, tư vấn riêng thì nhắn qua trang liên hệ hoặc Zalo 0777 716 863.